Muzyka to antysłowo (2) Grzegorz Turnau

Marek Grechuta określał go mianem:

kontynuatora krakowskich tradycji”. [1]

Marcin Świetlicki w odpowiedzi na pytanie, dotyczące jego stosunku do takich wykonawców jak Marek Grechuta i Grzegorz Turnau, zawarte w moim liście do niego, odpowiedział, że jest on:

Do Grechuty pozytywny, do Turnaua negatywny. Grechuta był artystą, Turnau nie. [2]

 

Podczas koncertu, który miał miejsce w Wojewódzkim Domu Kultury w Kielcach, w 2009 roku miałam okazję po raz pierwszy usłyszeć Grzegorza Turnaua na żywo. Bezpośredni kontakt z artystą, poczucie wspólnoty emocji z innymi członkami publiczności, elementy oprawy scenicznej mają znaczenie i czynią widowisko atrakcyjniejszym. Jednak odbiór sztuki rzadko kiedy oznacza wyłącznie rozrywkę. Śpiewane teksty poetyckie pozwalają wytworzyć w sali koncertowej coś więcej niż atmosferę widowiska muzycznego – sferę sacrum.

W przeciwieństwie do Marka Grechuty muzyczny styl Grzegorza Turnaua jest bardzo wyrazisty. Co wcale nie świadczy o jego oryginalności. Typowo krakowskie płyty Turnaua ,,Naprawdę nie dzieje się nic”, ,,Pod światło” oraz ,,To tu, to tam” są dosyć jednorodne pod względem muzycznym. Oprawa instrumentalna nierzadko ma charakter wręcz ascetyczny (fortepian). Nie stara się on dokonywać popisów wokalnych. Na szczęście w poezji śpiewanej najważniejsza jest interpretacja a nie skala głosu. Grzegorz Turnau w swoich utworach raczej nie razi pretensjonalnością lub zbytnią monotonią wykonania. Jest stonowany. O wiele bardziej przyziemny i ludzki od Marka Grechuty. W utworze ,,Zanim” z płyty ,,Naprawdę nie dzieje się nic” na tle skrzypiec i fortepianu śpiewa o tym, czym jest dla niego muzyka:

Zanim mi szlaki wyobraźni zmienią na szyny tramwajowe,
z chmur mi wyciągną senną głowę, bym asfalt widzieć mógł wyraźniej (…)

Nim jeszcze wszystko to się stanie, na klucz się zamknę w fortepianie
i choć to miejsce trochę ciasne, zasnę… [3]

Grzegorz_Turnau_-_NawetGrzegorz Turnau mówi o nieodłącznych elementach ludzkiego życia, takich jak: melancholia, przemijanie, sens egzystencji w prawdziwy i dobitny, ale jednocześnie nieprzygnębiający lecz pobudzający do refleksji sposób.

Dowodem na to jest piosenka ,,Dotąd doszliśmy” z płyty ,,Pod światło”. Wyróżnia się ona na tle twórczości artysty lotnością i transowością. W świecie poetyckiego utworu i muzyki, w chwili osamotnienia, czas i otoczenie nie mają znaczenia. Ostatnia stacja i rozczarowanie przyjmowane tak spokojnie, że delikatne dźwięki gitary wydają się być wręcz przerażające.

Jednym z najbardziej urokliwych utworów o żartobliwym zabarwieniu w dorobku Turnaua jest na pewno piosenka pt. ,,Marta” z płyty ,,To tu, to tam”. Tekst piosenki przedstawia beznadziejną, a przecież zwyczajną, sytuację romantycznej, nieco anachronicznej dziewczyny, która pozorując pragnienie miłości, tak naprawdę zadowoliłaby się jej każdym, nawet czysto fizycznym przejawem. Wesoła, średniowieczna melodia pozbywa słuchacza jakichkolwiek skłonności do wyrażenia współczucia dla bohaterki utworu.    

Dzisiaj Grzegorz Turnau to propagator masowej poezji śpiewanej. Niektóre jego utwory są bardziej ambitne, inne mniej. W jego artystycznej osobowości nie pozostało zbyt wiele z ,,kontynuatora tradycji krakowskiej’’. Piosenkarz w programie telewizyjnym ,,Kwestionariusz kulturalny”, wzorowanym na kwestionariuszu Prousta, na pytanie – ,,jaki jest Pański ulubiony dźwięk” – odpowiedział:

Mnóstwo dźwięków. Wśród nich królową jest cisza dzwoniąca w uszach, ale także dźwięk dobrze pracującego motoru. [4]

ptarycji g turnauPatrycja Ogłaza


[1] Majewski Wojciech, Marek Grechuta – portret artysty, Kraków, Znak, 2006, s. 207
[2] Wywiad z Marcinem Świetlickim przeprowadzony przeze mnie 10.02.2014 r.
[3] Turnau Grzegorz, Zanim, [on-line], muz. Grzegorz Turnau, sł. Grzegorz Turnau, [dostęp: 26.03.2014], http://www.piwnicapodbaranami.pl/piosenki/zanim.html
[4] Kwestionariusz kulturalny: Grzegorz Turnau, reż. Halina Bisztyga, Polski Instytut Audiowizualny, Telewizja Polska S.A., 2009

Bibliografia:

  • Turnau Grzegorz, Dotąd doszliśmy, [w:] Pod światło, muz. Grzegorz Turnau, sł. Ewa Lipska, wyk. Grzegorz Turnau, Kraków, Pomaton EMI, 1993
  • Turnau Grzegorz, Marta, [w:] To tu to tam, muz. Grzegorz Turnau, sł. Jan Brzechwa, wyk. Grzegorz Turnau, Kraków, Pomaton EMI, 1995
Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s